Czy końcówka 99 groszy rzeczywiście sprawia, że produkt wydaje się tańszy? A może to tylko marketingowy mit? Psychologia cen to fascynujące narzędzie wpływu na klientów – sprawdźmy, jak różne strategie cenowe działają w praktyce.

Czy zastanawiałeś się kiedyś, dlaczego tak wiele produktów ma cenę kończącą się na 99 lub 95 groszy? To nie przypadek, ale przemyślana strategia oparta na psychologii zakupowej. Odpowiednie przedstawienie ceny może sprawić, że produkt wyda się tańszy, bardziej ekskluzywny lub po prostu bardziej opłacalny. Sprawdźmy, jakie techniki stosują firmy i jak można je wykorzystać, by zwiększyć sprzedaż.

Końcówka 99 groszy – klasyka sprzedaży

Gdy widzimy cenę 9,99 zł, nasz umysł skupia się na pierwszej cyfrze – „9”. Wydaje się ona znacznie korzystniejsza niż „10”, mimo że różnica to tylko jeden grosz. Jesteśmy też przyzwyczajeni do tego, że końcówka „99” oznacza promocję, więc automatycznie postrzegamy tak oznaczone produkty jako okazję. To rozwiązanie świetnie sprawdza się w sprzedaży masowej – w supermarketach, na platformach e-commerce czy w dyskontach.

Przykład: Popularna sieć odzieżowa obniża cenę koszulki z 50 zł na 49,99 zł. Różnica niemal niezauważalna, ale klienci chętniej sięgają po produkt, bo psychologicznie wydaje się tańszy.

Końcówka 95 groszy – subtelne podejście do promocji

Nie zawsze jednak chcemy, by produkt wyglądał „tanio”. Jeśli marka pozycjonuje się jako nieco bardziej premium, ale nadal chce korzystać z efektu lepszej percepcji ceny, właściwszym wyborem będzie końcówka „95”. Różnica w stosunku do „99” jest niewielka, ale odbiór ceny jest zupełnie inny – mniej agresywny, bardziej wyważony. To rozwiązanie często stosowane w drogeriach, markach modowych i sklepach elektronicznych.

Przykład: Marka kosmetyczna chce podkreślić, że jej produkty są dostępne w atrakcyjnej cenie, ale nie są tanimi zamiennikami. Cena podkładu 89,95 zł wygląda lepiej niż 89,99 zł, bo nie krzyczy „wyprzedaż!”, ale nadal wydaje się korzystna.

Pełne kwoty – gdy liczy się prestiż

Jeśli produkt ma być postrzegany jako luksusowy, stosowanie końcówek może zaszkodzić jego wizerunkowi. Pełne kwoty, takie jak 100 zł zamiast 99,99 zł, budują poczucie wartości i ekskluzywności. Klienci premium rzadziej zwracają uwagę na drobne różnice w cenie, a bardziej na jakość i prestiż.

Przykład: W luksusowej perfumerii flakon kosztuje 500 zł, a nie 499,99 zł. Taka cena sugeruje, że klient płaci za wartość, a nie za promocję.

Dokładność co do grosza – kiedy precyzja ma znaczenie (szczególnie w B2B)

Są sytuacje, w których zaokrąglanie ceny może zaszkodzić. Gdy klient oczekuje przejrzystości i dokładnych wyliczeń, podawanie ceny co do grosza buduje zaufanie. To częste w sektorze B2B, gdzie każda złotówka ma znaczenie. Jeśli cena wynika z kosztorysu, warto ją pokazać dokładnie, np. 1252,22 zł zamiast 1250 zł.

Przykład: Firma budowlana przedstawia wycenę materiałów w precyzyjnych kwotach, by pokazać, że cena jest obiektywna i wynika z kosztów, a nie z arbitralnej decyzji.

Jaką strategię wybrać?

Nie ma jednej idealnej metody ustalania cen. Wszystko zależy od rodzaju produktu, grupy docelowej i wizerunku marki. Końcówki „99” sprawdzają się w sprzedaży masowej, „95” w markach balansujących między dostępnością a jakością, pełne kwoty w segmencie premium, a dokładne wyliczenia w branżach wymagających precyzji. Kluczowe jest świadome podejście do cen, bo to, jak je przedstawimy, ma bezpośredni wpływ na decyzje klientów.

Bibliografia

1. Agnieszka Semińska, Nueromarka. Sprzedawaj skuteczniej, Wydawnictwo Neuromarka, Warszawa 2021, s. 208-210

Recenzję powyższej książki przeczytasz tutaj – Recenzja Neuromarki.

Co sprawia, że jedne firmy rozwijają się dynamicznie i inspirują, a inne borykają się z wypaleniem i brakiem kierunku? Odpowiedzią może być ikigai – japońska koncepcja łącząca pasję, misję, powołanie i biznes. Jak wykorzystać tę filozofię w zarządzaniu i strategii firmy? 

Każdy, kto choć raz zastanawiał się nad sensem swojej pracy, biznesu czy nawet codziennych obowiązków, prędzej czy później trafia na pojęcie ikigai. Japońska koncepcja, która łączy pasję, misję, powołanie i zawód, stała się popularnym narzędziem nie tylko w życiu osobistym, ale i w zarządzaniu. Ale czy to tylko modne hasło, czy może rzeczywiście coś, co może przełożyć się na lepsze wyniki w biznesie?

Czym jest Ikigai?

Ikigai można przetłumaczyć jako „powód do życia” . Filozofia ta zakłada, że każdy człowiek ma swój unikalny ikigai – idealne połączenie czterech kluczowych elementów:

1. To, co kochasz – pasja, która daje Ci satysfakcję.

2. To, w czym jesteś dobry – Twoje umiejętności i kompetencje.

3. To, za co możesz otrzymać wynagrodzenie – działalność, która ma wartość rynkową.

4. To, czego świat potrzebuje – aspekt misji i wartości, które wnosisz do społeczeństwa.

Skrzyżowanie tych czterech obszarów tworzy Twój osobisty ikigai. Jednak czy ta idea ma realne przełożenie na biznes? Jak można ją zastosować w zarządzaniu firmą?

Ikigai w zarządzaniu – jak znaleźć sens w biznesie?

Ikigai w kontekście biznesowym to nic innego jak znalezienie równowagi między misją firmy, jej wartościami, kompetencjami zespołu i realnymi potrzebami rynku. Firmy, które funkcjonują w zgodzie z tym modelem, nie tylko osiągają lepsze wyniki finansowe, ale także budują bardziej zaangażowane zespoły i lojalną bazę klientów.

Jak to działa w praktyce? Kluczowe są:

• Zrozumienie wartości firmy – każda organizacja powinna jasno określić, dlaczego istnieje. Czy chodzi tylko o maksymalizację zysków, czy też o coś więcej? Firmy, które potrafią połączyć biznes z wyższą misją, często wyróżniają się na tle konkurencji.

• Tworzenie angażującego środowiska pracy – zespoły, które widzą sens w swojej pracy, są bardziej produktywne i kreatywne. Właściwe dopasowanie ról do umiejętności i pasji pracowników może znacząco wpłynąć na ich motywację.

• Odpowiedź na potrzeby rynku – biznes musi być rentowny, ale warto pamiętać, że prawdziwy sukces osiągają firmy, które dostrzegają zmieniające się potrzeby klientów i potrafią na nie reagować. Dobrze, kiedy mamy mocną unikalną propozycję sprzedaży.

Ikigai a strategia biznesowa

Wprowadzenie filozofii ikigai do strategii firmy wymaga analizy i refleksji. Można to zrobić, zadając sobie (i zespołowi) kilka kluczowych pytań:

1. Co naprawdę nas pasjonuje? – W jakim kierunku chcemy rozwijać firmę?

2. Jakie mamy unikalne kompetencje? – Co robimy lepiej niż inni?

3. Czy rynek potrzebuje tego, co oferujemy? – Jakie są realne potrzeby klientów?

4. Czy nasz model biznesowy jest rentowny? – Jak możemy połączyć misję z dochodowością?

Firmy, które potrafią znaleźć swoje ikigai, rzadziej borykają się z wypaleniem zawodowym, fluktuacją kadr czy brakiem spójności w działaniach marketingowych. To także świetny sposób na zbudowanie marki opartej na autentyczności i wartościach.

Przykłady firm działających w duchu Ikigai

Nie trzeba daleko szukać, by znaleźć przykłady organizacji, które doskonale wpisują się w filozofię ikigai. Firmy takie jak Patagonia (łącząca biznes z ekologiczną misją), Tesla (innowacje + zrównoważony rozwój) czy nawet Apple (pasja do designu i technologii) pokazują, że biznes może być czymś więcej niż tylko zarabianiem pieniędzy.

Co więcej, małe i średnie przedsiębiorstwa także mogą czerpać z tej koncepcji. Lokalne firmy, które łączą tradycję z nowoczesnym podejściem, startupy oparte na rozwiązywaniu konkretnych problemów społecznych czy nawet freelancerzy świadomie budujący swoją markę osobistą – to wszystko przykłady działania zgodnie z ikigai.

Jak znaleźć swoje Ikigai w biznesie?

Jeżeli prowadzisz firmę lub zarządzasz zespołem, warto poświęcić czas na refleksję nad tym, czy to, co robisz, jest zgodne z Twoim ikigai. Możesz zacząć od prostego ćwiczenia – stwórz cztery listy (pasja, umiejętności, potrzeby rynku, rentowność) i zastanów się, gdzie te obszary się przecinają.

Nie chodzi o to, aby od razu zmieniać model biznesowy czy rzucać wszystko i zaczynać od nowa. Chodzi raczej o świadome kierowanie swoją firmą i karierą w taki sposób, by długoterminowo przynosiło to satysfakcję i sens – nie tylko w kontekście finansowym, ale także osobistym i społecznym.

Podsumowanie

Ikigai to nie tylko filozofia osobistego spełnienia, ale także skuteczne narzędzie strategiczne w zarządzaniu i biznesie. Firmy, które potrafią połączyć swoją misję, wartości, kompetencje i potrzeby rynku, osiągają nie tylko stabilność finansową, ale także zyskują lojalność klientów i zaangażowanie pracowników. Warto więc zadać sobie pytanie: Czy mój biznes ma swoje ikigai?

PS. Zbliżoną koncepcją, którą również warto poznać jest zasada jeża wg Jima Collinsa. Przeczytasz o niej tutaj.

Ukończyłem program omawiający praktyczne aspekty sztucznej inteligencji. Jeden z bardziej popularnych i polaryzujący – ze względu na zagadnienie, cenę oraz postać Jakuba Roskosza. Czy było warto?

W końcu przerobiłem cały Business Programme AI – kurs, o którym sporo się mówiło ostatnimi czasy, jak zresztą w ogóle o sztucznej inteligencji. Dzisiaj dzielę się moją opinią na jego temat, aby każdy mógł przemyśleć, czy dla niego podobne szkolenie będzie stanowiło faktyczną wartość.

Zaczniemy od recenzji właściwej, czyli od merytoryki (bo to kluczowe), doświadczenia podczas użytkowania (ponieważ dobrze przygotowany proces również jest bardzo ważny) oraz estetyki i jakości wykonania. Potem poruszę dodatkowe kwestie i odpowiem na pytania takie jak:

• czy to ważne (i dlaczego tak), że Jakub Roskosz firmuje ten program i jakie kontrowersje mogły być z tym związane?
• dlaczego wybrałem właśnie ten program?
• czy nie jest przypadkiem za drogo?
• czy warto (czy się zwraca)?
• po co (przecież wiedza leży na ulicy)?
• czy są jakieś wady?

Wtrącę jeszcze – recenzja nie jest sponsorowana. Program zakupiłem sam. Nie znamy się prywatnie z Jakubem Roskoszem. Zacznijmy zatem.

Nazwa: Business Programme AI

Twórcy: Ecadeo; wykłady prowadzone przez Jakuba Roskosza, dr Zuzannę Witek i Damiana Jemioło

Program, na dzisiaj (9 kwietnia 2025 r.) zawiera 23 odcinki w formie wideo (niektóre wzbogacone o dodatkową część praktyczną), 9 dodatków w formie e-booków, 2 newslettery i jeden wywiad.

Recenzja właściwa

Kurs, wbrew pozorom nie jest prowadzony głównie przez Jakuba Roskosza (ale również). Większość wykładów prowadzi Damian Jemioło, który na co dzień pracuje przy tworzeniu contentu. Część odcinków jest prowadzonych przez doktor nauk prawnych Zuzannę Witek, która specjalizuje się w nowych technologiach.

Odcinki przeważnie nie są długie. Krótsze mają w okoliach 8-15 minut, większość około pół godziny, a niektóre są dłuższe. Niby nie ma ich wiele i nie są zbyt długie, ale ja postanowiłem, że dziennie nie będę przerabiał więcej niż 1 materiał. Dla mnie liczy się przyswojenie wiedzy, a nie jak najszybsze uzyskanie certyfikatu (w sumie do tego wystarczy sobie wszystko „odklikać” i takowy pobrać), a że treści jest mimo wszystko dużo i jest warta zapamiętania – wolałem się uczyć wolniej.

Najważniejsze, czyli merytoryka. Część rzeczy wie każdy. To ta mniejsza część. Większość stanowiła dla mnie mnie novum lub chociaż jakąś inspirację. Wiedza jest rzetelna i przekazywana przez praktyków, więc można śmiało czerpać, bez sprawdzania w Google, czy na pewno nikt nas nie okłamuje.

Damian Jemioło tłumaczy jak używać sztucznej inteligencji w sposób efektywny, jakich błędów unikać i gdzie można ją wykorzystać. Porusza również tematy związane z tworzeniem grafiki i audio oraz pokazuje kilka dodatkowych narzędzi, takich jak np. NotebookLM, który stał się moim ulubionym – zaraz pod ChatGPT.

Dr Zuzanna Witek omawia tematy prawne i etyczne. Mówi sporo o regulacjach prawnych w dziedzinie sztucznej inteligencji, porusza kwestie cyberbezpieczeństwa i etyki.

Z kolei Jakub Roskosz skupia się na tematach biznesowych przekazując sporo wiedzy, wartościowe wskazówki oraz opowiada, czego się nauczył o AI na Harvardzie.

Są również dodatki, w których autorzy przekazują dodatkowe porady w kwestii pisania promtów, dają instrukcję z checklistą do wdrożenia AI w firmie, listują podcasty i książki z dziedziny sztucznej inteligencji czy robią podsumowanie narzędzi wraz z cennikami.

Podsumowując kwestie merytoryczne – jest dobrze, jest dużo i jest mądrze. Nie jest nudno i sam byłem zaskoczony wieloma rzeczami.

Każdy, kto miał do czynienia z zarządzaniem procesami, lean management czy user experience, wie jak ważne jest doświadczenie użytkownika podczas korzystania z platform e-learningowych. W końcu to sprawia, że wracamy do nauki chętnie, a nie narzekamy, że znowu coś nie będzie działało. Tutaj działa. Jest ładnie i przejrzyście. Logujemy się w prosty sposób, możemy odznaczać przerobione materiały a nasz postęp procentowy jest automatycznie liczony. Prosto i czytelnie, czyli podstawa UX. Działa to na desktopie i mobile. Mi to wystarcza.

Co do estetyki i jakości wykonania – na tym akurat najmniej mi zależy, ale w sumie lubię jak jest ładnie. A jest. Nagrania mamy możliwość odtwarzania nawet w 4K, więc można zrobić użytek z dobrego telewizora.

Podsumowując recenzję właściwą – jest bardzo dobrze. Zakładam jednak, że równie ważne jak recenzja, są odpowiedzi na pytania, czy nie lepiej było wydać pieniądze u kogoś innego, lub w ogóle ich nie wydawać. Mam nadzieję, że w dalszej części odpowiem na te pytania wyczerpująco.

Program firmuje Jakub Roskosz – co to zmienia?

Zależy dla kogo. Jakub Roskosz oprócz tego, że osiąga bardzo dużo w biznesie, to jest też znany. Jak w przypadku każdej znanej postaci, wśród jego publiczności znajdą się osoby, dla których jest on wzorem, osoby które go lubią i szanują, osoby które go nie lubią oraz oczywiście hejterzy.

Wciąż pamiętam zamęt, jaki był na grupach zegarkowych przy okazji kursu na ten temat. Bo kiedyś gdzieś coś powiedział, co nie było zweryfikowane, bo dużo każe sobie płacić, bo wiedza jest na ulicy, bo ktoś by to zrobił lepiej. Nie wiem jaka była jakość kursu, ponieważ go nie kupiłem. Wiem natomiast, że osoby, które go hejtowały były z gatunku tych, którzy narzekają na influencerów, że ci za dużo zarabiają. Skoro to takie łatwe – niech każdy stworzy markę osobistą i sprzeda kurs, szczególnie jak ma większą wiedzę. I tutaj się pojawiały komentarze w stylu „mi to by było głupio” i tym podobne. Powiedzieć, że nie do końca w to wierzę, to nic nie powiedzieć.

Dla mnie to, że Jakub Roskosz firmował Business Programme AI miało same zalety:

• ma doświadczenie w realizacji podobnych kursów i zbiera dobre opinie. Więc mamy jakąś weryfikację;
• to człowiek, który realnie działa i ma realne biznesy. To znaczy, że raczej jest odpowiedzialny za zawartość i chce to zrobić dobrze;
• jako, że realnie działa z sukcesami – w prawdziwym, namacalnym biznesie – czułem że mogę zaufać temu, że nauczę się przydatnych rzeczy;
• skończył, na Harvardzie, program na temat sztucznej inteligencji w biznesie – jest więc spora szansa, że wie o czym mówi.

Oczywiście uznana marka osobista pozwala dyktować większe ceny. Ale cóż – tyle się płaci za nieco większą pewność. Zresztą o cenie za chwilę napiszę, bo szczerze – nie było źle.

Dlaczego wybrałem ten program?

Jeżeli miałbym kupować podobny kurs to albo od Szymona Negacza (uwielbiam jego podcasty), albo od ICAN (ukończyłem u nich Management i było świetnie). Wiem, że co druga firma i co drugi influencer robią szkolenia ze sztucznej inteligencji. Niemniej wolę zapłacić więcej za coś porządniejszego, niż mniej za coś, czemu nie ufam i bym musiał wszystko sam weryfikować. Szczególnie że czas, jaki poświęcam na przerobienia szkolenia również ma wartość i swoją cenę.

Wybrałem ten program, ponieważ ufałem, że warto. Innym nie ufam. Tylko tyle i aż tyle.

Już dwukrotnie poruszyłem aspekt ceny. Pochylmy się nad tym tematem.

Czy nie za drogi taki kurs?

Cena 5999 zł, która widnieje teraz na stronie to faktycznie wysoka kwota. I tak, trzeba się poważnie zastanowić. Z drugiej strony, można się zapisać na wszystko, co jest do zapisania (informacje o tym są na profilu Jakuba Roskosza i Ecadeo) i uzyskać cenę dużo niższą. Ja kupiłem w preorderze za 2999 zł. Brutto. Na firmę, więc po odliczeniu VATu mamy całe 2438,21 zł.

W każdym razie – czy nie jest za drogo? Jeżeli kupujesz kurs, bo chcesz, aby ChatGPT opowiadał śmieszniejsze żarty, to 100 zł byłoby zbyt wygórowaną ceną. Jeżeli to ma ci usprawnić biznes, ustrzec przed kosztownymi błędami (np. prawnymi), to patrzysz na to, czy się zwróci. Mi się zwrócił. Jeżeli prowadzisz biznes, to myślę, że nawet ta najwyższa cena ci się zwróci.

Czy warto (i czy na pewno się opłaca?

Jak już wspomniałem, to zależy od tego, do czego użyjesz (lub już używasz) AI oraz jaki masz lewar. Jeżeli masz firmę, to na pewno. Jak? Na przykład:

• mniej czasu będziesz poświęcał żmudnym czynnościom. Dzięki temu lepiej zajmiesz się tym, co stanowi wartość. To dobra droga to zwiększenia dochodów;
• będziesz mógł robić dla klientów (i nie tylko) wartościowe rzeczy, które do tej pory wydawały się zbyt trudne lub zbyt drogie do wdrożenia;
• być może nie będziesz musiał zwiększać zatrudnienia, bo okaże się że można zoptymalizować czas pracy – i swój, i pracowników;
• lepiej zabezpieczysz się w umowach z agencjami kreatywnymi, które korzystają z AI, dzięki czemu nie będzie problemów z prawem autorskim, a ty nie wydasz pieniędzy na zapisy umowne, które na gruncie prawa nie są wiążące;
• nie zostaniesz pozwany za łamanie praw autorskich i inne naruszenia (o których mówi dr Zuzanna Witek);
• łatwiej wypromujesz swoje media (blogi czy społecznościówki).

Można więc sporo oszczędzić i sporo zarobić, co wpływa dodatnio na dochód. Ale w przypadku biznesu, czasami jedna rozmowa zmienia twoje życie (pisałem o tym tutaj). W przypadku osób, które nie mają firmy – zapewne też kurs się opłaci, szczególnie jeżeli:

• pracodawca (lub przyszły pracodawca) doceni, że zrobiłeś takie szkolenie;
• lepiej ogarniesz swoje CV i będziesz robił lepszy research na rynku pracy (tak, AI w tym ci pomoże i jest na ten temat udostępniony specjalny materiał).

Po co (przecież wiedza jest na ulicy)?

Jasne, że jest. Teraz, dzięki, nomen omen, sztucznej inteligencji, jeszcze łatwiej ją posiąść. Możesz nawet poprosić ChatGPT, aby ci ułożył dedykowany kurs, objaśnił narzędzia, a nawet dał checklistę. Z doświadczenia wiem, że mimo wszystko ludzie nie przerabiają często wiedzy nawet wtedy, kiedy mają ją podaną na tacy. A co dopiero szukać jej samemu. To trochę jak z walentynkami. Każdy się oburza, że na walentynki się kupuje kwiaty, bo przecież można je kupić bez okazji. Problem w tym, że ludzie, którzy tak twierdzą, wcale tych kwiatów nie kupują.

Reasumując, jeżeli uważasz, że zbierzesz wiedzę sam, będziesz codziennie używał nowego narzędzia, czytał książki, słuchał podcastów i śledził zmiany w dziedzinie sztucznej inteligencji – gratuluję, bo stanowisz niewielki procent populacji.

Ja nieco wiedzy zdobyłem w życiu sam. Nawet więcej niż nieco. Skończyłem również 2 kierunki studiów biznesowych oraz jeden, wspomniany program menedżerski w ICAN Institute. A wierz mi, że co jak co, ale wiedza biznesowa to na pewno leży na ulicy. Ale wiesz jaki jest problem? Nieco napisałem artykule na temat, czy warto iść na studia (zachęcam do kliknięcia w link), ale napiszę raz jeszcze:

• najczęściej nie wiesz, czego nie wiesz (i czego powinieneś się uczyć);
• myślisz że coś wiesz, a wcale nie (to jeszcze gorsze, bo popełniasz błędy);
• uczysz się niezweryfikowanej wiedzy (dzisiaj każdy jest „ekspertem” biznesowym, nawet 14-latkowie z dostępem do Instagrama);
• musisz poświęcić sporo czasu, aby znaleźć odpowiednią wiedzę i rzetelne źródła.

W każdym razie, ja osobiście intensywnie działam w biznesie. Piszę bloga. Czasem piszę do gazet. Mam rodzinę. Uczę się, czytam książki, trenuję sporty walki i chodzę na siłownie. Słowem – nie zostaje mi wiele wolnego czasu. Dlatego chcę mieć wiedzę gotową – rzetelną, przetestowaną i ładnie podaną.

Dodam jeszcze, że znam wiele osób, które myślą, że ogarniają AI. Z tym, że to ogarnianie kończy się na ChatGPT, i to nie do końca, bo nie wiedzą, że można stworzyć własny model (a to chyba najlepsza opcja tego narzędzia). Ponadto nie znają wielu innych narzędzi, które są również świetne (jak na przykład NotebookLM, którego sam nie znałem, ale który już mi bardzo pomógł w wielu kwestiach). To nie dziwi. Bo, powtórzę się – ludzie nie wiedzą, że czegoś nie wiedzą. Ja dopiero niedawno dowiedziałem się, czym są metarole w promptowaiu. Bez kursu wątpię, że bym w ogóle zdał sobie sprawę, że coś takiego istnieje.

Business Programme AI – co bym poprawił?

Jako, że ostatnio porobiłem trochę filmików i wiem, że przygotowanie jednej rolki na Instagram (do 3 minut) zajmuje czasem i dwie godziny, to powiem, że nic bym nie poprawił. Bo zrobienie tyle treści to naprawdę sporo pracy. Ale rozumiem, że kurs swoje kosztuje, więc oczekujemy perfekcji. Dlatego dam nie listę poprawek, ale uwag, które, byłoby miło, jakby zostały wprowadzone:

• dostęp tylko roczny – szkoda, bo potem wiedza przepada (chociaż trochę jej zostaje w głowie). Ale z drugiej strony trochę robiłem kursów i e-learningów i wiem, że to taki standard;
• grupa na Facebooku – to mówię w imieniu innych, nie swoim. Ja nie lubię takich grup, bo finalnie każdy każdego tylko chwali albo się kłóci. Jestem na kilku grupach biznesowych i wciąż bywam zszokowany tym, co tam zastaję. Pewnie kiedyś się wypiszę. Niemniej wiele osób mogłoby chcieć takiej grupy;
• brak podsumowań pisemnych – mogłoby to być użyteczne, aby szybko sobie przypomnieć daną treść. Z plusów – jest miejsce na własne notatki. Można też notować w zeszycie. Ale jakby autorzy takie podsumowanie zrobili to byłoby świetnie, szczególnie że do tego można użyć właśnie AI;
• zdarzają się literówki i przejęzyczenia – jak wszędzie, u mnie na blogu na pewno też jest sporo. Ale tam kilka kłuje w oczy. Nie zmienia to jednak nic w sensie merytorycznym i jest wybaczalne;
• częstsze update’y – mogłyby być i myślę że miałyby dużą wartość, szczególnie że świat AI się dynamicznie zmienia. Mi osobiście bardzo by zależało na update’ach prawnych. Ale może jeszcze będą;
• lista narzędzi z porównaniem – lista narzędzi jest, cenniki są, ale nie ma większych wskazówek co warto używać, co warto wybrać. A dobrze by było mieć pewien drogowskaz, bo testowanie wszystkich aplikacji może zająć naprawdę dużo czasu.

Podsumowanie

To właśnie cała recenzja. Część właściwa oraz poruszenia kwestii, na które być może wiele osób szuka pytań. Ja bym szukał. Finalnie jest bardzo dobrze i nie ma za bardzo się do czego przyczepić. Szczególnie że autorzy zaznaczają dla kogo taki program jest, a dla kogo nie (np. nie jest dla osób które chcą zgłębić techniczne aspekty).

Nie będę się doszukiwał wad na siłę. Jestem zadowolony.

Teoria „martwego internetu” głosi, że treści (w tym blogi, artykuły czy wpisy w mediach społecznościowych) będą pisane głównie przez sztuczną inteligencję. Czy tak faktycznie będzie? Moim zdaniem nie do końca – lub tylko przez bardzo krótki czas.

Teoria dead internet ma sporą zasadność. Już dzisiaj ogrom artykułów na blogach jest pisanych przez AI. Co prawda, blogi tracą na popularności (ale tutaj jesteś, co wskazuje, że jednak są czytane), więc dodam, że to się odnosi również do innych treści tworzonych przez infuencerów – w tym na Instagramie, Tik-Toku, Theads czy X.

Jeżeli jesteśmy przy social media, to zobaczymy na nich content tworzony przez AI nie tylko w zakresie postów pisanych, ale również wideo – i nie mówię o tym, że sztuczna inteligencja stworzy skrypt rolki, ale że są tworzone awatary, które czasami od razu wyglądają na sztuczne (jak np. kreskówkowe wizerunki), czasami mniej, a czasami wręcz nie da się odróżnić ich od prawdziwych osób. AI wykorzystują również dziennikarze. I na koniec – oczywistym jest że organizacje na swoich platformach owned (pojęcie z zakresu strategii content marketingu, zachęcam do przeczytania posta, który linkuję) korzystają ze sztucznej inteligenci na potęgę.

Jeżeli chodzi o mnie – nie jestem hipokrytą i przyznaję, że również używam AI, w pewnym zakresie, na blogu czy w mediach społecznościowych. Jednak co do treści płatnych (np. artykułów na zlecenie) – oczywistym jest, że tam nie używam, chyba że do researchu (który i tak sam sprawdzam). Ale to już kwestia etyki.

Treści tworzone z użyciem sztucznej inteligencji są takie same, jak inne…

…w pewnym, najważniejszym sensie. Zgoda, wyglądają inaczej niż te, które napisze człowiek, chociaż przy odpowiednim promtowaniu i używaniu AI z głową – i to nie jest takie oczywiste. W końcu możemy poprosić, przykładowo ChatGPT, aby popełnił jakąś literówkę i nie silił się na zbytni profesjonalizm. Finalnie jednak, system ich oceny jest taki sam, jak w przypadku treści tworzonych przez ludzi. Co to oznacza?

To, co napisałem powyżej, oznacza tyle, że wciąż treści oceniają ludzie. Ktoś powie, że jednak w SEO liczą się roboty wyszukiwarek, więc można oszukać algorytm ilością contentu – wtedy odpowiem, że trochę tak, ale algorytmy robią wszystko, aby promować te treści, które niosą wartość dla ludzi (niezależnie czy to wiedza biznesowa, czy zabawne filmiki z psami), i każda zmiana algorytmu poprawia jego parametry tak, aby to właśnie tak działało. Czyli reasumując – oceniają ludzie. Co z tego wynika?

Liczy się jakość contentu

To się nie zmieni. Treść będzie kluczowa. Jeżeli uważamy, że AI tworzy wtórną papkę, to nie bójmy się „martwego internetu” – w końcu ta treść nie będzie się klikała, więc nie będzie popularna. Finalnie będzie się liczyło znowu to, co stworzy człowiek. Początki blogosfery i influencer marketingu promowały aspekt autorski i indywidualny. Teraz się to trochę zmienia, przez taki, a nie inny model Instagrama czy Tik-Toka, gdzie cały czas widzimy nowych autorów. W czasach, kiedy będziemy niebezpiecznie się zbliżać do urzeczywistnienia „dead internet” – wrócimy do tego, że to autor jest kluczowy.

Treść tworzona z wykorzystaniem sztucznej inteligencji może być lepsza

I często jest. Lepszy research, sprawdzenie pisowni i stylu, lepsze uporządkowanie, dostępna wiedza, wskazówki od AI, które pozwalają stworzyć lepszy tekst. Nie ma co się obrażać – treści, w których twórcy używają sztucznej inteligencji są na ogól lepsze, a w dodatku jest ich więcej, bo próg wejścia jest niższy i proces tworzenia łatwiejszy. Ale możesz myśleć inaczej. Wtedy, zgodnie z tym co napisałem powyżej – nastąpi naturalna selekcja treści – i wygrają te bardziej wartościowe.

Podobnie jest w biznesie

Uważam że podczas kreowania contentu należy wykorzystywać sztuczną inteligencję, aby optymalizować pracę, tworzyć więcej i lepiej. Jednocześnie nie warto jej oddawać sterów w pełni. Jeżeli jednak większość ludzi w swoich kreacjach będzie stawiać na stuprocentowe wykorzystanie AI – ci, którzy tego nie zrobią, wyróżnią się, dodadzą aspekt ludzki i wygrają w walce o uwagę czytelnika, obserwatora czy użytkownika.

W biznesie jest podobnie. Należy wdrażać AI, bo konkurencja już zapewne to robi. A jak nie robi, to tym lepiej – my zacznijmy, bo będziemy skuteczniejsi. Niemniej w momencie, kiedy w wielu w organizacjach zamiast menedżerów decyzje będzie podejmował algorytm – wygrają te firmy, które do tego nie dopuszczą. Więcej na ten temat napisałem tutaj: czy sztuczna inteligencja zastąpi menedżerów?

A co będzie, jeżeli jednak teoria „martwego internetu” się ziści? Cóż, zgodnie z tym, co właśnie napisałem, może się tak stać tylko pod warunkiem, że ludzie będą preferowali sztuczne treści. Czyli trochę jak w związku. To będzie wspólna decyzja. Więc nie ma co się boczyć.

Czy istnieje uniwersalna zasada, ile zainwestować w marketing, aby biznes dobrze działał? Tak, ale nie jest taka, jak wielu osobom się wydaje. Bo podstawą jest cel.

Wielu przedsiębiorców i specjalistów ds. marketingu (nie lubię słowa marketerów) szuka jednej, uniwersalnej odpowiedzi na pytanie: ile powinien wynosić budżet na marketing? Niektórzy przyjmują 10%, inni 20%, a niektóre firmy operują nawet na poziomie 30% obrotu. Czy to ma sens? W pewnym stopniu tak – daje ładne liczby w Excelu i pozwala obronić budżet przed przełożonym. Ale czy tak należy podejść do marketingu? Oczywiście, że NIE.

Wyobraź sobie, że prowadzisz niszowy biznes B2B, gdzie większość klientów przychodzi z polecenia. Twoi klienci nie do końca wiedzą czym jest internet, marka nie jest ważna – liczy się tylko cena i czas realizacji. Czy w takim przypadku warto sztywno trzymać się np. 10% obrotu na reklamę? Raczej nie, bo możesz zwyczajnie nie mieć na co tych pieniędzy wydać.

Z drugiej strony, jeśli budujesz nową markę DTC (direct-to-consumer) i musisz zdobyć pierwszych klientów, może się okazać, że inwestowanie nawet 50% przychodu w reklamę to rozsądna strategia.

Marketing to narzędzie do osiągania celów

Zamiast trzymać się sztywnego procentu, lepiej spojrzeć na marketing przez pryzmat celu. Co chcesz osiągnąć? Jakie efekty ma przynieść Twoja kampania? Czy chodzi o zwiększenie rozpoznawalności marki, generowanie leadów, czy może wzrost sprzedaży? Każdy z tych celów wymaga innego podejścia i budżetu.

Dla przykładu, lokalna firma cateringowa może skutecznie zdobywać klientów za pomocą marketingu szeptanego i organicznej obecności w mediach społecznościowych. Natomiast nowa marka odzieżowa, która startuje od zera, musi inwestować w reklamy na Facebooku, influencerów i PR, co może pochłonąć spory budżet.

Kiedy warto wydać więcej?

Czasem opłaca się przeznaczyć na marketing nawet całość zysków, a w ekstremalnych przypadkach – pracować na granicy rentowności lub nawet poniżej. Wiele globalnych marek tak rosło – przez lata nie generowały zysków, ale inwestowały każdy zarobiony grosz w ekspansję. Często to widać w przypadku startupów, szczególnie technologicznych, gdzie priorytetem jest szybki wzrost bazy użytkowników. W takiej sytuacji rozsądne mogą się okazać agresywne inwestycję w reklamę, nawet kosztem strat finansowych. Z kolei jeśli prowadzisz firmę rodzinną od 20 lat i masz stabilną bazę klientów, zapewne odpowiedniejsze będzie wyważone i mniej kapitałochłonne (oraz mniej ryzykowne) podejście.

Kiedy możesz wydać mniej?

Są branże, gdzie tradycyjna reklama jest zbędna (lub niezbyt istotna). Jeśli Twoja firma działa w niszy z ograniczoną konkurencją i klienci sami do Ciebie trafiają, to nawet kilka procent budżetu może oznaczać za dużo. Warto wtedy skupić się na innych formach marketingu, np. eventach branżowych, budowaniu relacji czy poprawie obsługi klienta. Takie działania mogą się lepiej zwrócić niż kosztowne kampanie reklamowe. Każda branża i każdy biznes to zupełnie inna historia. Czasami lepiej zaoszczędzić na promocji, ale w zamian konkurować ceną.

W tym miejscu podam dobry przykład: dzisiaj wiele firm myśli, że musi być obecna w social mediach. Zakładają profil, który i tak nie wnosi nic do życia – ani klientów, ani tej firmy. Nie patrz na innych tylko na swoje potrzeby i cele. Pod koniec dnia to Ty zyskasz lub stracisz.

Wnioski – cel jest najważniejszy 

Nie da się podać jednej, magicznej liczby, która pasuje do każdej firmy. Co prawda, wiele osób szuka pewnej formuły, ale to tak nie działa. Budżet marketingowy powinien wynikać z celów i możliwości finansowych, a nie sztywnych wytycznych. Czasem warto zainwestować wszystko, a czasem ograniczyć wydatki do minimum. Kluczowe jest jedno – marketing to narzędzie, a nie matematyczna formuła. Dopasuj go do strategii, a nie do tabelki w Excelu.

Emocje rządzą decyzjami – w biznesie, marketingu i codziennym życiu. Jak pokazuje historia Elliota – bez emocji człowiek nie jest w stanie podjąć nawet najprostszych decyzji. Co to oznacza dla Twojego biznesu? Czytaj dalej.

Decyzje podejmujemy każdego dnia – od tego, co zjemy na śniadanie, po wybór nowego samochodu. Wydaje się, że bazujemy na analizie faktów, prawda? Cóż, rzeczywistość jest zupełnie inna. Gdybyśmy starali się dokonywać wyborów, idąc tylko za rozumem, a nie sercem – byłaby to droga donikąd. Neuronauka pokazuje, że emocje są absolutnie kluczowe w podejmowaniu wyborów. Dlaczego? Historia Elliota wyjaśnia to lepiej niż jakikolwiek podręcznik.

Historia Elliota – dowód na potęgę emocji*

Elliot był pacjentem neurologa António Damásio. Po operacji usunięcia guza wraz z fragmentem płata czołowego mózgu, Elliot stracił zdolność odczuwania emocji. Jego intelekt pozostał nietknięty – potrafił logicznie analizować problemy, przewidywać konsekwencje i oceniać plusy i minusy każdej opcji.

Mimo to nie był w stanie podejmować nawet najprostszych decyzji. Co zjeść na lunch? Który termin spotkania wybrać? Wszystkie te wybory okazywały się niemożliwe. Bez emocji Elliot popadł w chaos – tracił pracę, niszczył swoje biznesy, a jego życie osobiste legło w gruzach.

Damásio odkrył, że emocje są konieczne, by podejmować decyzje. To one pozwalają nam nadać wartość różnym opcjom i ostatecznie wybrać tę najlepszą. Decyzje podejmujemy przez pryzmat emocji, a potem racjonalizujemy wybór.

Mózg działa w dwóch systemach**

Zrozumienie, jak działamy, wymaga spojrzenia na dwa systemy podejmowania decyzji:

1. System pierwszy: Szybki, intuicyjny, działający na autopilocie. Jest emocjonalny i często kieruje naszymi wyborami „na skróty”.
2. System drugi: Wolniejszy, świadomy i analityczny. To tutaj racjonalizujemy nasze decyzje, ale często już po ich podjęciu, jak wskazałem wyżej.

Co to oznacza? Emocje zawsze są pierwsze. Z kolei system drugi to dobry storyteller – znajdzie powód, by uzasadnić wybory, które już zapadły „w sercu”. Aby system drugi zaczął przetwarzać informacje, najpierw musimy „zainteresować” system pierwszy.

Dlaczego emocje są kluczowe w marketingu?

Sprzedajesz produkt? Tworzysz kampanię reklamową? Niezależnie od tego, czym się zajmujesz, musisz pamiętać o emocjach. Dlaczego? Bo to one budują relację z klientem i wpływają na jego decyzje zakupowe. Poniżej kilka wskazówek, które warto wziąć sobie do serca planując marketing.

1. Najpierw emocje, potem logika

Zamiast zasypywać odbiorców faktami, zacznij od emocji. Dlaczego Twój produkt powinien mieć dla nich znaczenie? Co mogą dzięki niemu poczuć? Dopiero potem pokaż korzyści i dowody.

2. Zrozum, jak działa system pierwszy

Twoi klienci to ludzie, a ludzie często działają impulsywnie. Reklama musi być prosta, przekonująca i odwołująca się do intuicji. Dopiero później wejdzie w grę analiza. Wtedy – jak najbardziej – powinieneś dostarczyć klientom niezbędnych, obszernych informacji. Warto zadbać o to, aby były dostępne, na przykład na stronie internetowej.

3. Emocje budują lojalność

Produkty i marki, które wzbudzają emocje, zapadają w pamięć. Klienci wracają do nich, bo czują z nimi więź. Nie chodzi tylko o funkcjonalność produktu, ale o całe doświadczenie – od reklamy, przez zakup, aż po obsługę posprzedażową.

Jak wykorzystać tę wiedzę w praktyce?

Aby podnieść skuteczność działań, pamiętaj o kilku punktach:

• Twórz historie, nie tylko sprzedawaj produkty – ludzie kupują opowieści – emocjonalne historie, które trafiają do ich serca. Dlatego storytelling jest tak skutecznym narzędziem w marketingu.
• Zadbaj o autentyczność – fałsz zostanie szybko wykryty. Buduj komunikację, która jest szczera i odzwierciedla wartości Twojej marki. Tylko dzięki temu będziesz spójny, a klienci będą wiedzieli, że mogą Ci zaufać
• Znajdź emocjonalny punkt zaczepienia – zastanów się, jakie emocje chcesz wzbudzić u swoich klientów. Radość? Bezpieczeństwo? Ekscytację? Dopasuj do tego język, kolory, obrazy i całą komunikację marki – w tym wizualną.\

Chociaż w tym poście głównie piszę o wykorzystaniu wiedzy o emocjach w marketingu,  ma ona również zastosowanie w innych segmentach zarządzania firmą. Przykładowo, jeżeli tłumaczymy coś pracownikowi lub udzielamy feedbacku, najpierw musimy pamiętać o tym, jaki ładunek emocjonalny mają nasze słowa i ton wypowiedzi. Unikniemy dzięki temu sytuacji, kiedy powstaje konflikt, a my „przecież nic takiego nie powiedzieliśmy”. 

Na koniec: bądź skuteczny

Elliot pokazał, że bez emocji decyzje są niemożliwe. Dlatego zamiast walczyć z tym, jak działa ludzki mózg, dostosuj swoje działania marketingowe. Naucz się grać na emocjach – w pozytywny i autentyczny sposób. Twój biznes na tym zyska. Generalnie, w biznesie powinniśmy raczej dostosowywać się do reguł gry, nawet jeżeli z jakichś względów się one nam nie podobają. Jako przykład podam tutaj efekt diabelski i aueroli , który kłóci się z wieloma społecznymi przekonaniami.

Bibliografia

*Agnieszka Siemińska, Neuromarka. Sprzedawaj skuteczniej, Wydawnictwo: Neuromarka, Warszawa 2021, s. 25-26.

**Tamże, s. 20-22.

Czym są dobra komplementarne i substytuty oraz jakie to ma znaczenie dla up-sellingu, down-sellingu i cross-sellingu? Dowiedz się, aby odpowiednio planować asortyment.

W dynamicznym świecie biznesu zrozumienie mechanizmów rynkowych jest kluczowe. Jednym z fundamentów skutecznych strategii sprzedażowych jest analiza relacji między produktami, czyli znajomość pojęć takich jak dobra komplementarne i substytuty. Te kategorie produktów, chociaż różnią się charakterem, mają ogromne znaczenie dla tworzenia skutecznych kampanii up-sellingu, down-sellingu i cross-sellingu.

Dobra komplementarne – czym są?

Dobra komplementarne to produkty, które wzajemnie się uzupełniają i razem dostarczają większą wartość dla konsumenta. Klasycznym przykładem jest kawa i mleko, samochód i paliwo lub opony czy telefon i etui ochronne. W kontekście sprzedaży oznacza to, że popyt na jedno dobro wpływa pozytywnie na popyt na drugie. Jeśli klient kupi kawę, istnieje duże prawdopodobieństwo, że zainteresuje się także mlekiem lub cukrem.

Dla menedżerów i sprzedawców zrozumienie tej zależności to klucz do skutecznego cross-sellingu. Cross-selling polega na oferowaniu klientowi produktów komplementarnych w celu zwiększenia wartości zamówienia. Dobrze zaplanowana strategia może nie tylko zwiększyć obroty, ale także poprawić doświadczenie klienta, który czuje, że oferta została stworzona z myślą o jego potrzebach.

Substytuty – konkurencja w ramach wyboru

Substytuty to z kolei produkty, które spełniają tę samą funkcję, ale mogą się różnić składem, ceną czy sposobem użycia. Na przykład herbata może być substytutem kawy, a tablet substytutem laptopa. Margaryna będzie zaś substytutem masła. Wybór między substytutami zależy od preferencji konsumenta, ceny i dostępności produktu. Dla menedżerów sprzedaży znaczenie substytutów przejawia się przede wszystkim w kontekście up-sellingu i down-sellingu.

Sam up-selling to technika sprzedażowa, która polega na proponowaniu klientowi droższego lub bardziej zaawansowanego produktu zamiast pierwotnie wybranego.

Down-selling oznacza zaś oferowanie klientowi rozwiązania o nieco niższej funkcjonalności (lub takiej same funkcjonalności, ale mniej rozpoznawalnej marki), ale za to w lepszej cenie.

Zrozumienie, że klient może wybierać między substytutami, pozwala odpowiednio dostosować ofertę i argumentację sprzedażową. Na przykład, jeśli klient rozważa zakup smartfona, sprzedawca może zaproponować model z większą pamięcią lub lepszym aparatem, zamiast podstawowej wersji. Z kolei, jeżeli problemem jest cena – może zaproponować tańszy substytut.

Dobra komplementarne i substytuty a strategia sprzedaży

Zrozumienie, jak produkty oddziałują na siebie, jest kluczowe przy budowaniu strategii sprzedażowych. Dobra komplementarne są podstawą skutecznego cross-sellingu, podczas gdy substytuty stanowią fundament udanego up-sellingu i down-sellingu. Jak wykorzystać te mechanizmy w praktyce?

Cross-selling na bazie dóbr komplementarnych – przykłady

• Sklep internetowy oferuje klientowi, który kupuje laptop, dodatkowo torbę ochronną, mysz bezprzewodową i oprogramowanie biurowe.
• Restauracja proponuje do zamówionego deseru kawę lub herbatę w promocyjnej cenie.

Aby cross-selling był skuteczny, oferta musi być spójna i rzeczywiście uzupełniać główny produkt. Klient nie powinien mieć wrażenia, że namawia się go na zakup czegoś zbędnego.

 Up-selling i down-selling w oparciu o substytuty – przykłady

• Sprzedawca w sklepie z elektroniką proponuje smartfon z bardziej wydajnym procesorem lub dłuższym czasem pracy na baterii.

• Firma perfumeryjna obok drogich perfum rozpoznawalnych marek oferuje podobnie pachnące zamienniki, często o podobnych (lub nawet lepszych) parametrach, za to sygnowanych mniej prestiżowymi markami.

Kluczem do sukcesu w up-sellingu i down-sellingu jest odpowiednie zrozumienie potrzeb klienta oraz jego możliwości finansowych.

Znaczenie dóbr komplementarnych i substytutów w cyfrowej rzeczywistości

W dobie e-commerce i zaawansowanych technologii analitycznych wykorzystanie dóbr komplementarnych i substytutów nabiera nowego wymiaru. Algorytmy personalizacji ofert, rekomendacje produktów i dynamiczne ceny są oparte właśnie na analizie tych relacji.

Przykładowo, często platformy sprzedażowe sugerują produkty komplementarne pod hasłem „Klienci, którzy kupili ten produkt, zainteresowali się również…”. Z kolei w przypadku substytutów można zauważyć informację: „Inne popularne produkty w tej kategorii…”. Dzięki temu klient jest bardziej skłonny do podjęcia decyzji zakupowej.

Podsumowanie

Dobra komplementarne i substytuty to dwa kluczowe pojęcia, które każdy menedżer sprzedaży i sprzedawca powinien dobrze znać. Pierwsze umożliwiają skuteczny cross-selling, budując większą wartość dla klienta, drugie są podstawą up-sellingu i down-sellingu, umożliwiając dopasowanie się do budżetu, jakim dysponuje nabywca. Zrozumienie tych relacji pozwala nie tylko zwiększyć przychody, ale także budować pozytywne doświadczenia zakupowe i długofalowe relacje z klientami. Właśnie dlatego warto inwestować czas i zasoby w analizę tych mechanizmów i wdrażanie ich w codzienne zarządzanie sprzedażą.

Jeżeli zarządzasz komunikacją w firmie, na pewno wiesz, że czasem powstają kryzysy. Można wtedy działać na kilka sposób, ale jak pokazuje Efekt Streisand – czasami ukrywanie informacji lub cenzura są najgorszą opcją.

Wyobraź sobie, że w internecie wybuchł kryzys związany z twoją firmą lub marką. Czasami pierwszym odruchem jest usuwanie niekorzystnych informacji czy też blokowanie w social mediach nieprzychylnych komentarzy. Problem w tym, że efekt może być odwrotny.

Czym jest Efekt Streisand?

Efekt Streisand to zjawisko, które polega na tym, że próba ukrycia lub zablokowania informacji prowadzi do jej jeszcze szerszego rozprzestrzenienia. Choć może się wydawać, że cenzura lub próba zastraszenia osób odpowiedzialnych za ujawnienie informacji rozwiążą problem, w rzeczywistości często to właśnie te działania powodują, że temat staje się bardziej głośny. Nazwa tego zjawiska pochodzi od znanej amerykańskiej piosenkarki i aktorki, Barbra Streisand, która próbowała zablokować zdjęcie swojej posiadłości, co paradoksalnie przyczyniło się do tego, że fotografia zaczęła być udostępniana szerzej niż kiedykolwiek wcześniej.

Efekt Streisand opisuje sytuację, w której próba usunięcia, stłumienia lub zignorowania jakiejś informacji lub wydarzenia tylko przyciąga większą uwagę i sprawia, że temat staje się bardziej rozpowszechniony. Może to dotyczyć zarówno prywatnych osób, jak i organizacji, mediów czy polityków. Im więcej działań podejmuje się w celu usunięcia informacji, tym większe ryzyko, że ona zyska na znaczeniu.

Historia Efektu Streisand

Wszystko zaczęło się w 2003 roku, kiedy Barbra Streisand próbowała usunąć zdjęcie swojej posiadłości z internetu. Fotografia została wykonana z samolotu, a jej celem było ukazanie stanu kalifornijskiego wybrzeża. Streisand, oburzona faktem, że jej dom znalazł się w publicznym zasobie internetowym, wniosła pozew przeciwko osobie, która opublikowała zdjęcie, a także próbowała przekonać innych, by je usunęli. Jednak jej działania miały zupełnie odwrotny skutek. Zamiast zniknąć z sieci, zdjęcie zaczęło krążyć w internecie z jeszcze większą prędkością.

Historia szybko stała się memem, a zdjęcie posiadłości Streisand stało się jednym z najbardziej rozpoznawalnych przykładów w historii internetu, pokazującym, że próba wymazania czegoś często skutkuje tylko tym, że temat zyskuje na popularności. Finalnie więc piosenkarka nie tylko nic nie ukryła, ale i „dorobiła się” własnego pojęcia w teorii komunikacji.

Przykłady Efektu Streisand w historii

1. Afera Cambridge Analytica

W 2018 roku, kiedy wyszło na jaw, że firma Cambridge Analytica nieetycznie zbierała dane użytkowników Facebooka, początkowo firma próbowała ukryć szczegóły dotyczące skali działalności. Jednak zamiast zatuszować sprawę, działania te tylko pogłębiły skandal. W wyniku prób ograniczenia dostępu do informacji o naruszeniu prywatności użytkowników, temat ten stał się globalnym kryzysem medialnym, który dotknął Facebooka na całym świecie.

2. Firma Sokołów i pozew przeciwko Piotrowi Ogińskiemu

W 2013 roku firma Sokołów pozwała Piotra Ogińskiego, autora kanału „Kocham Gotować”, za użycie w swoim filmie fragmentu reklamy firmy. Próba zablokowania filmu tylko przyczyniła się do jego większej popularności, co jest klasycznym przykładem Efektu Streisand.

3. Biedronka i mem

Innym przykładem może być sytuacja z 2024 roku, kiedy to sieć Biedronka zażądała od twórcy internetowego Jakuba Biela usunięcia satyrycznej grafiki przedstawiającej ich sklep. Działania te tylko przyczyniły się do większego zainteresowania tematem i szerokiego rozpowszechnienia mema w internecie. Nie muszę mówić, że cała ta akcja nie przysporzyła Biedronce fanów?

Jak zrozumienie Efektu Streisand pomoże ci w zarządzaniu kryzysowym?

Zrozumienie Efektu Streisand może pomóc w uniknięciu niepożądanych skutków związanych z próbą ukrywania informacji. Oto kilka praktycznych wskazówek, jak unikać tego zjawiska:

1. Zamiast blokować, spróbuj wyjaśnić: zamiast starać się wymazać coś z internetu, warto podjąć próbę publicznego wyjaśnienia sytuacji. Transparentność i szczerość w konfrontacji z krytyką mogą pomóc zminimalizować szkodliwy wpływ kontrowersji. Często próba blokowania informacji tylko powoduje, że staje się ona bardziej głośna i widoczna.

2. Zarządzaj kryzysem: gdy zauważysz, że temat staje się publiczny, lepiej jest kontrolować narrację, a nie ją tłumić. Skuteczna komunikacja kryzysowa pozwala na kierowanie rozmową w sposób, który minimalizuje negatywne skutki, zamiast prowadzić do eskalacji problemu.

3. Akceptuj rzeczy, które są poza twoją kontrolą: czasami najlepszym podejściem jest po prostu zaakceptowanie rzeczy, które i tak będą publiczne. Warto zrozumieć, że internet jest miejscem, w którym wszystko może zostać ujawnione, a próba tłumienia informacji tylko przyciąga uwagę.

Podsumowanie

Efekt Streisand pokazuje, że próba cenzurowania czy blokowania informacji może przynieść skutek odwrotny do zamierzonego. Zamiast skutecznie ukrywać coś, działania te często prowadzą do jeszcze większego zainteresowania daną sprawą. W świecie, w którym informacje są łatwo dostępne, próba ich wymazania tylko przyciąga do nich większą uwagę. Dlatego warto przyjąć otwarte podejście i w sytuacjach kryzysowych skupić się na wyjaśnianiu i zarządzaniu informacjami, zamiast na ich cenzurowaniu.

PS. Efekt Streisand znajduje również zastosowanie w życiu codziennym. Często sami nadajemy znaczenie błahym sprawom czy kłótniom. Czasami lepiej odpuścić niż rozdmuchiwać sprawy. 

Czy zastanawiałeś się, dlaczego pierwszy kawałek ulubionego ciasta smakuje wyśmienicie, a każdy kolejny już mniej cieszy? To efekt działania prawa malejącej użyteczności krańcowej. Zrozumienie tej koncepcji może pomóc w podejmowaniu lepszych decyzji – zarówno w życiu codziennym, jak i w biznesie.

Użyteczność krańcowa – definicja i znaczenie

Użyteczność krańcowa to pojęcie z ekonomii opisujące dodatkową korzyść lub satysfakcję, jaką czerpiemy z konsumowania kolejnej jednostki danego dobra lub usługi. Prawo malejącej użyteczności krańcowej mówi, że z każdą dodatkową jednostką konsumowanego dobra odczuwana satysfakcja maleje. Poniżej kilka przykładów:

• Konsumpcja słodyczy:
  Pierwszy kawałek czekolady dostarcza dużej przyjemności. Drugi również smakuje dobrze, ale już nieco mniej intensywnie. Przy trzecim możesz zacząć odczuwać przesyt, a kolejny może wręcz wywołać dyskomfort.

• Zakupy odzieżowe:
  Kupno pierwszej pary butów spełnia podstawową potrzebę. Druga para daje możliwość wyboru, co zwiększa satysfakcję. Jednak każda kolejna para butów przynosi coraz mniejszą dodatkową korzyść, a w pewnym momencie staje się zbędnym wydatkiem.

• Czas spędzany na rozrywce:
  Pierwsza godzina gry w ulubioną grę komputerową jest bardzo angażująca. Druga godzina nadal sprawia przyjemność, ale już mniejszą. Po kilku godzinach możesz odczuwać zmęczenie i znużenie, a dalsza gra nie przynosi już radości.

Zastosowanie koncepcji użyteczności krańcowej w biznesie

Zrozumienie zasady malejącej użyteczności krańcowej ma kluczowe znaczenie w zarządzaniu, marketingu i sprzedaży. Warto o niej pamiętać szczególnie na wskazanych niżej polach:

• Zarządzanie asortymentem:
  Wiedza o tym, które produkty przynoszą największą satysfakcję klientom, pozwala skupić się na oferowaniu tych o najwyższej użyteczności krańcowej. Dzięki temu można optymalizować ofertę i zwiększać zadowolenie klientów. Znajomość użyteczności krańcowej pozwala również na strategiczne rozbudowywanie oferty – wprowadzanie produktów, które będą odpowiadały na konkretne oczekiwania klientów i zwiększały ich satysfakcję. W tym kontekście kluczowe staje się także skuteczne zarządzanie strategiami sprzedaży, takimi jak up-selling i cross-selling, które mogą pomóc w maksymalizacji wartości transakcji, oferując klientom dodatkowe produkty o wysokiej użyteczności krańcowej. Optymalizując te procesy, przedsiębiorcy mogą zwiększyć rentowność, jednocześnie zapewniając lepsze doświadczenia zakupowe.

• Strategie cenowe:
  Świadomość, że dodatkowe jednostki produktu przynoszą mniejszą satysfakcję, może pomóc w ustalaniu cen promocyjnych przy zakupie większych ilości, zachęcając klientów do większych zakupów, ale w sposób przemyślany.

• Planowanie produkcji:
  Znając preferencje klientów i ich malejącą satysfakcję z kolejnych zakupów, można lepiej planować ilość produkowanych dóbr, unikając nadprodukcji i związanych z nią strat.

Podsumowanie

Prawo malejącej użyteczności krańcowej, które pokazuje, że z każdą dodatkową jednostką konsumowanego dobra odczuwana satysfakcja maleje, jest kluczową koncepcją w ekonomii, mającą szerokie zastosowanie zarówno w życiu codziennym, jak i w biznesie. Zrozumienie tego zjawiska pozwala na lepsze podejmowanie decyzji, np. w zakresie konsumpcji, zakupów czy rozrywki.

W kontekście biznesowym, wiedza o użyteczności krańcowej pomaga w zarządzaniu asortymentem, dostosowywaniu strategii sprzedażowych oraz planowaniu produkcji, co przekłada się na optymalizację oferty i zadowolenie klientów. Zastosowanie tej koncepcji w praktyce, np. poprzez świadome ustalanie cen czy efektywne rozbudowywanie oferty, może znacząco poprawić rentowność przedsiębiorstw i zapewnić lepsze doświadczenia zakupowe klientom.